နိုင်ငံခြားသားတစ်ဦးက ဖူးခက်မှာ ကွန်ဒိုတစ်လုံး ငှားထားပြီး ဝင်ငွေရနေတယ်ဆိုပါစို့။ ထိုင်းမှာ 15% အခွန်ပေးရသလို မိမိနေထိုင်ရာနိုင်ငံမှာလည်း ထပ်မံ အခွန်ကောက်ခံခံရနိုင်ပါတယ်။ ဒါကို အခွန်နှစ်ဆကျခြင်း (double taxation) လို့ခေါ်ပြီး၊ Double Tax Agreement (DTA) ကို မှန်ကန်စွာ အသုံးမချတတ်ရင် တစ်နှစ်ကို ဘတ်ငွေ သိန်းချီ ဆုံးရှုံးနိုင်ပါတယ်။
အဓိက အချက်များ (အမြန်ဖတ်ရန်)
- ထိုင်းနိုင်ငံရဲ့ DTA မူဘောင်ကို ရုရှား-ထိုင်း စာချုပ် (23 September 1999 လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော) ကို ရည်ညွှန်းပုံစံအဖြစ် ကြည့်နိုင်ပြီး 2026 ခုနှစ်မှာလည်း အပြည့်အဝ အာဏာတည်ဆဲဖြစ်ပါတယ်
- Tax credit method ကို သုံးပါတယ် - နိုင်ငံတစ်ခုမှာ ပေးပြီးသား အခွန်ကို အခြားနိုင်ငံရဲ့ အခွန်ကနေ နှုတ်ယူခွင့်ရှိတယ်
- Dividend အတွက် standard rate 15-20% အစား 10% ဖြင့်သာ source တွင် ကောက်ခံမည်
- အတိုးငွေ (Interest) ကို 10-15%၊ Royalty ကို 15% ဖြင့် ကောက်ခံမည်
- ပေးလွန်ခဲ့တဲ့ အခွန်ကို ပြန်တောင်းခံနိုင်တဲ့ သတ်မှတ်ကာလက ငွေပေးချေချိန်မှ 3 နှစ် ဖြစ်ပါတယ်
- နေထိုင်မှု နှစ်နိုင်ငံ ပြိုင်တူတည်ရှိနေရင် 'center of vital interests' စစ်ဆေးမှုကို သုံးမယ် - မိသားစု၊ လုပ်ငန်း၊ အဓိကနေအိမ်၊ ဘဏ်စာရင်း စတာတွေအပေါ် မူတည်ပါတယ်
အခြေအနေ (Scenario) အလိုက် ကြည့်ကြပါစို့
အခြေအနေ ၁: ထိုင်းမှာ နေထိုင်သူ (180 ရက်နဲ့အထက်)
နိုင်ငံခြားက ဝင်ငွေ (dividend၊ ငှားရမ်းခ၊ အတိုး) ရရှိပြီး ထိုင်းထဲကို ငွေလွှဲသွင်းသူများအတွက်ဖြစ်ပါတယ်။ မိမိနိုင်ငံက ရင်းမြစ်မှာ 15% ခန့် ကျန်ခံခံရနိုင်ပြီး ထိုင်းကလည်း worldwide income ကို 0% မှ 35% အထိ progressive tax scale နဲ့ ကောက်ခံမှာဖြစ်ပါတယ်။
ဥပမာ - နိုင်ငံခြားက dividend ဘတ် 1,000,000 ရလိုက်တယ်ဆိုပါစို့။ မိမိနိုင်ငံက 150,000 ဘတ် (15%) ကောက်ခံသွားတယ်။ ထိုင်းအခွန်နှုန်းက 200,000 ဘတ် (20%) ဖြစ်တယ်။ Revenue Department မှာ ဖိုင်လုပ်ပြီး ပေးပြီးသား 150,000 ဘတ်ကို credit ယူလိုက်ရင် ထိုင်းမှာ ထပ်ပေးရမှာက 50,000 ဘတ်ပဲ ကျန်တော့မယ်။ စုစုပေါင်း ကျခံရမှုက 35% မဟုတ်ဘဲ 20% သာဖြစ်ပါတယ်။
သတိပြုရန် - အခွန်နှစ်ဆမကျအောင် ရှောင်နိုင်ပေမယ့် ထိုင်းထဲကို လွှဲသွင်းလိုက်တဲ့ ဝင်ငွေတိုင်းကို ကြေညာရပါမယ်။ ငွေမလွှဲမသွင်းရင် ထိုင်း PIT ပေးစရာ မလိုပါ။
အခြေအနေ ၂: နိုင်ငံခြားမှာ နေထိုင်သူ (183 ရက်နဲ့အထက်)
ဖူးခက်ကွန်ဒို ငှားထားသူ၊ ထိုင်းကုမ္ပဏီက dividend ရသူ၊ ထိုင်းဘဏ်က အတိုးရသူများ အတွက်ဖြစ်ပါတယ်။ ထိုင်းက Thai-source income ကိုသာ အခွန်ကောက်ပြီး မိမိနိုင်ငံက worldwide income ကို ကောက်ခံမှာဖြစ်ပါတယ်။
ဥပမာ - ဖူးခက်ကွန်ဒို ငှားရမ်းခ ဘတ် 1,000,000 ရလိုက်တယ်ဆိုပါစို့။ ထိုင်းက 15% (ဘတ် 150,000) ကောက်ခံပြီး မိမိနိုင်ငံရဲ့ personal tax လည်း 15% (ဘတ် 150,000) ခန့်ဖြစ်နေရင် နှစ်ချုပ်ဖိုင်တင်တဲ့အခါ ထိုင်းမှာ ပေးပြီးသားအခွန်ကို အပြည့် credit ယူနိုင်ပြီး နောက်ထပ် ပေးစရာ သုည ဖြစ်သွားပါမယ်။
သတိပြုရန် - ထိုင်းအခွန်ပေးထားကြောင်း certified proof လိုအပ်ပြီး မိမိနိုင်ငံ tax return နဲ့အတူ တင်ရမှာဖြစ်တဲ့အတွက် စာရွက်စာတမ်း ပြင်ဆင်ရန် အချိန်ယူရနိုင်ပါတယ်။
အခြေအနေ ၃: ကုမ္ပဏီပုံစံ
ထိုင်းကုမ္ပဏီက နိုင်ငံခြား parent company ကို dividend ပေးရင် စာချုပ်မရှိရင် 20% အထိ ကောက်ခံနိုင်ပေမယ့် DTA အကျိုးခံစားခွင့်ရှိရင် 10% ပဲ ကောက်ခံမှာဖြစ်ပါတယ်။ Parent company က ထိုအခွန် 10% ကို ကုမ္ပဏီအခွန်နဲ့ credit ချိန်ညှိနိုင်ပါတယ်။ Dividend ဘတ် တစ်သန်းတိုင်းအတွက် ဘတ် 100,000 ချွေတာနိုင်ပါတယ်။
သတိပြုရန် - Tax residency certificate၊ မှန်ကန်စွာ ဖိုင်ထားတဲ့ စာရွက်စာတမ်း၊ တစ်ခါတစ်ရံ ထိုင်းအခွန်ဌာနက ကြိုတင်ခွင့်ပြုချက် လိုအပ်နိုင်ပါတယ်။
အခြေအနေ ၄: နေထိုင်မှု နှစ်ခုတွဲဖြစ်ခြင်း (Dual Residency)
တစ်နှစ်အတွင်း ထိုင်းမှာ 180 ရက်နဲ့အထက် နေထိုင်ပြီး တခြားနိုင်ငံမှာလည်း resident အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရနိုင်တဲ့ အခြေအနေ (နှစ်ဝက်လောက်မှာ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်သူများမှာ ဖြစ်လေ့ရှိတယ်)။ ဒီအခါ 'center of vital interests' စစ်ဆေးမှုနဲ့ ဆုံးဖြတ်မှာဖြစ်ပြီး မိသားစု၊ အဓိကလုပ်ငန်း၊ အမြဲနေအိမ်၊ ဘဏ်စာရင်းတွေက ဘယ်နိုင်ငံမှာ ပိုနီးစပ်လဲဆိုတာ ကြည့်မှာဖြစ်ပါတယ်။
သတိပြုရန် - အထောက်အထားတွေက subjective ဖြစ်တဲ့အတွက် အငြင်းပွားမှု ဖြစ်နိုင်ချေရှိပါတယ်။ အခွန်နှစ် မကုန်ခင် ကိုယ့်ရဲ့ residency status ကို စာရွက်စာတမ်းနဲ့ မှတ်တမ်းတင်ထားသင့်ပါတယ်။
နှုန်းထားများ နှိုင်းယှဉ်ချက်
| ဝင်ငွေအမျိုးအစား | DTA မရှိရင် (ထိုင်း) | DTA ရှိရင် | ဘတ် 1M ကို ချွေတာနိုင်မှု |
|---|---|---|---|
| Dividend | 20% | 10% | ဘတ် 100,000 |
| အတိုး | 15-20% | 10-15% | ဘတ် 50,000-100,000 |
| Royalty | 15-20% | 15% | ဘတ် 0-50,000 |
| Branch Profit (CIT) | 20% | 20% (အပြည့် credit ယူနိုင်) | အပြည့် credit ယူနိုင် |
| ငှားရမ်းခ ဝင်ငွေ | PIT 0-35% | မိမိနိုင်ငံအခွန် 13-15% နဲ့ credit ချိန်ညှိ | ဘတ် 200,000 အထိ |
အများဆုံး လွဲမှားတတ်တဲ့ အချက်များ
- နောက်ကျဖိုင်တင်ခြင်း သို့မဟုတ် လုံးဝမတင်ခြင်း - Revenue Department သို့မဟုတ် မိမိနိုင်ငံ အခွန်ဌာနမှာ တင်ထားခြင်း မရှိရင် credit ကို အလိုအလျောက် ရရှိမှာ မဟုတ်ပါ။ နှစ်နိုင်ငံလုံးမှာ အချိန်မီ ဖိုင်တင်ပါ
- အခွန်ပေးထားကြောင်း အထောက်အထား မရှိခြင်း - ထိုင်းအာဏာပိုင်များက မိမိနိုင်ငံမှ certified tax certificate ကို တောင်းမှာဖြစ်ပြီး ဆန့်ကျင်ဘက်ကလည်း အလားတူ လိုအပ်ပါမယ်။ Apostille သို့မဟုတ် consular legalization လုပ်ထားရန် လိုအပ်ပါတယ်
- ပြန်ထုတ်ခွင့် သတ်မှတ်ကာလ လွန်ခြင်း - ပေးလွန်ခဲ့တဲ့ ငွေကို 3 နှစ် အတွင်းသာ ပြန်တောင်းနိုင်ပါတယ်။ ကျော်လွန်ရင် ငွေဆုံးရှုံးသွားပါမယ်
- Residency status မှားယွင်းစွာ ဆုံးဖြတ်ခြင်း - နေထိုင်ရာနိုင်ငံ မှားနေရင် ဒဏ်ကြေးနဲ့ အတိုး ကျခံရနိုင်ပါတယ်။ ထိုင်းမှာ 180 ရက်နဲ့အထက် နေထိုင်ရင် PIT အတွက် ထိုင်း tax resident ဖြစ်ပါတယ်
- အစီအစဉ်မရှိဘဲ ထိုင်းထဲကို ငွေလွှဲသွင်းခြင်း - 2024 ခုနှစ် Revenue Department စည်းမျဉ်းအရ၊ ရှာဖွေရသော နှစ်ထဲမှာပင် ထိုင်းထဲသို့ လွှဲသွင်းတဲ့ နိုင်ငံခြားဝင်ငွေကို အခွန်ကောက်ပါတယ်။ Progressive tax scale ကို ထည့်တွက်ပြီး ငွေလွှဲအစီအစဉ် ချမှတ်ပါ
- မှားယွင်းတဲ့ withholding rate သုံးခြင်း - DTA claim နဲ့ residency certificate မတင်ဘဲထားရင် ငွေပေးသူက standard rate အမြင့်ကို ကျန်ခံလိမ့်မယ်။ ငွေမပေးခင် စာရွက်စာတမ်း တင်ပါ
- ကိုယ်ရေးနှင့် ကုမ္ပဏီဝင်ငွေ ရောနှောခြင်း - ကိုယ်ရေးနဲ့ ကုမ္ပဏီက credit ယူတဲ့ mechanism မတူပါ။ ကုမ္ပဏီက corporate tax ကနေ credit ယူပြီး တစ်ဦးချင်းက personal income tax ကနေ ယူပါတယ်
မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ
2026 ခုနှစ်မှာ Double Tax Treaty မူဘောင် ဆက်လက် အာဏာတည်ဆဲသလား?
ဟုတ်ကဲ့။ ရည်ညွှန်း စာချုပ်ဖြစ်တဲ့ 1999 September 23 ရက်နေ့ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့တဲ့ စာချုပ်က 2026 ခုနှစ်မှာလည်း အပြည့်အဝ အာဏာတည်ဆဲဖြစ်ပြီး နှစ်ဖက်လုံးက ရပ်ဆိုင်းကြောင်း အကြောင်းကြားထားခြင်း မရှိပါ။
မိမိနိုင်ငံမှာ tax return တင်တဲ့အခါ ထိုင်းအခွန်ကို ဘယ်လို credit ယူရမလဲ?
Revenue Department ထုတ်ပေးတဲ့ certified tax payment certificate၊ certified translation နဲ့ credit တွက်ချက်မှု ပူးတွဲတင်ရပါမယ်။ မိမိနိုင်ငံအခွန်ဌာနက ထိုဝင်ငွေအတွက် ကျသင့်တဲ့ အခွန်ပမာဏထက် မကျော်စေဘဲ credit ကို လက်ခံပါလိမ့်မယ်။
ထိုင်းကုမ္ပဏီက dividend ကို DTA အောက်မှာ ဘယ် withholding rate နဲ့ ကောက်ခံမလဲ?
Dividend ပေးမှီ tax residency certificate ကို တင်ပြထားရင် standard 20% အစား 10% သာ ကောက်ခံပါလိမ့်မယ်။
ထိုင်းထဲကို ငွေလွှဲသွင်းမထားရင် ထိုင်းအခွန် ပေးရမလား?
ထိုင်း tax resident ဖြစ်ပေမယ့် နိုင်ငံခြားရဝင်ငွေကို ထိုင်းဘဏ်စာရင်းသို့ လွှဲသွင်းခြင်း (သို့မဟုတ် အခြားနည်းနဲ့ ယူဆောင်လာခြင်း) မရှိရင် ထိုဝင်ငွေအပေါ် PIT ပေးရန် မလိုပါ။ ဒါက နိုင်ငံခြားမှာ ရရှိတဲ့ ဝင်ငွေအတွက်သာ သက်ဆိုင်ပါတယ်။
'Center of Vital Interests' ဆိုတာ Dual Residency အခြေအနေမှာ ဘာကို ဆိုလိုတာလဲ?
စာချုပ်ရဲ့ tie-breaker စစ်ဆေးမှုဖြစ်ပြီး မိသားစု နေထိုင်ရာနေရာ၊ အဓိကလုပ်ငန်း လည်ပတ်ရာ၊ ပိုင်ဆိုင်တဲ့ ပစ္စည်း၊ ဘဏ်စာရင်း၊ လူမှုနဲ့ ယဉ်ကျေးမှု ဆက်ဆံရေးတွေကို ကြည့်ပါတယ်။ ပိုနီးစပ်တဲ့ ချိတ်ဆက်မှုရှိတဲ့ နိုင်ငံက residency claim ကို ရရှိပါတယ်။
DTA အကြောင်း မသိဘဲ ပေးလွန်ခဲ့ရင် ပြန်တောင်းနိုင်သလား?
ရပါတယ်။ ငွေပေးချေချိန်မှ 3 နှစ် အတွင်း၊ ငွေပေးလွန်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံရဲ့ အခွန်ဌာနမှာ credit ရထိုက်ကြောင်း အထောက်အထားတွေနဲ့ claim တင်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။
ထိုင်းအိမ်ခြံမြေ ရောင်းချရာက ရငွေကို စာချုပ်က ကာကွယ်ပေးသလား?
ဟုတ်ကဲ့။ ထိုင်းမှာ ပစ္စည်းရောင်းချတဲ့ ဝင်ငွေကို ထိုင်းမှာ အခွန်ကောက်ပါတယ်။ တခြားနိုင်ငံမှာ resident ဖြစ်ရင် မိမိနိုင်ငံကလည်း ကောက်ခံနိုင်ပေမယ့် ထိုင်းမှာ ပေးပြီးသား အခွန်ကို credit ယူနိုင်တဲ့အတွက် နှစ်ဆမကျပါ။
ငှားရမ်းခ ဝင်ငွေကို စာချုပ်က ကာကွယ်ပေးသလား?
ဟုတ်ကဲ့။ ထိုင်းပစ္စည်း ငှားရမ်းခ ဝင်ငွေက ထိုင်း PIT ဆောင်ရမှာဖြစ်ပြီး တခြားနိုင်ငံမှာ resident ဖြစ်ရင် မိမိနိုင်ငံ tax return တင်တဲ့အခါ ထိုင်းအခွန် ပေးထားတာကို credit ယူနိုင်ပါတယ်။
လုပ်ငန်းစုစည်းချက်များအရ ဖူးခက်မှာ ငှားရမ်းခ ဝင်ငွေရနေတဲ့ non-resident landlord တွေဟာ ပုံမှန်အားဖြင့် ထိုင်းက 15% ခန့် withholding tax ကျခံရလေ့ရှိပြီး ဒီအခွန်ကို သက်ဆိုင်ရာ DTA အောက်မှာ မိမိနိုင်ငံအခွန်နဲ့ credit ချိန်ညှိနိုင်တဲ့အတွက် အခွန်နှစ်ဆကျမှု ပြဿနာကို အများစုမှာ လုံးဝဖြေရှင်းနိုင်ပါတယ်။
သတင်းရင်းမြစ် - Kalinka Thailand
Double Tax Treaty ကို မှန်ကန်စွာ အသုံးချခြင်းက ရွေးချယ်စရာ မဟုတ်ဘဲ ကိုယ့်ငွေရင်းကို ကာကွယ်ဖို့ တာဝန်တစ်ခုပါ။ Credit မယူဘဲနေတဲ့ နှစ်တိုင်းက ရငွေရဲ့ 10% မှ 15% ဆုံးရှုံးနေတာနဲ့ တူပါတယ်။ ကိုယ့် tax residency ကို အရင်ဆုံးအတည်ပြုပြီး၊ အထောက်အထားစာရွက်စာတမ်းတွေ စုစည်းကာ၊ နိုင်ငံနှစ်ခုစလုံးမှာ ဖိုင်တင်ဖို့ စတင်လိုက်ပါ။
ထိုင်းမှာ အိမ်ခြံမြေ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံဖို့ စိတ်ဝင်စားပါသလား? ထိုင်းအိမ်ခြံမြေ ကျွမ်းကျင်သူများက သင့်အတွက် သင့်လျော်တဲ့ ပစ္စည်းကို ရှာဖွေပေးနိုင်ပါတယ်။