တိုတိုပြောရရင် ဘာဖြစ်နေလဲ
ကမ္ဘာ့အဓိကစီးပွားရေးနိုင်ငံကြီးလေးနိုင်ငံ ဝန်ထမ်းအမေရိကန်၊ ဂျာမနီ၊ ဂျပန်နှင့် သြစတြေးလျ တို့တွင် အစိုးရဘွဲ့တော် (government bond) အတိုးနှုန်းများ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဆယ်စုနှစ်များစွာအတွင်း အမြင့်ဆုံးအဆင့်ကို ရောက်ရှိနေပါတယ်။ ဒါက တစ်နိုင်ငံတည်းရဲ့ ကိစ္စမဟုတ်ဘဲ ကမ္ဘာ့ငွေကြေးဈေးကွက်တစ်ခုလုံးမှာ ငွေချေးခ၊ ငွေအရင်းအနှီးရယူခ ပြန်လည်တက်လာနေတာကို ညွှန်ပြနေတာပါ။ ဖူးခက်မှာ အိမ်ခြံမြေဝယ်ဖို့ စဉ်းစားနေသူများအတွက် ဒါက ဘာကိုဆိုလိုသလဲဆိုရင် ငွေချေးခသည် ယခင်ကထက် ပိုမိုကုန်ကျလာပြီး ယင်းအခြေအနေက ခန့်မှန်းထားသည်ထက် ကြာမြင့်စွာ ဆက်ရှိနေမည်ဖြစ်ပါတယ်။
နိုင်ငံအလိုက် ဘွဲ့တော်အတိုးနှုန်း အခြေအနေ
| နိုင်ငံ | အခြေအနေ |
|---|---|
| အမေရိကန် | ၁၀ နှစ်နှင့် ၃၀ နှစ် Treasury အတိုးနှုန်းများသည် ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာလကုန်ပိုင်းအထိ နှစ်ဆယ်နှစ်အမြင့်ဆုံးအနီးသို့ ရောက်ရှိနေသည် |
| ဂျာမနီ | ၁၀ နှစ် Bund အတိုးနှုန်းသည် ၃.၆% ကျော်ရှိပြီး ၁၇ နှစ်အတွင်း အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည် |
| ဂျပန် | ၁၀ နှစ် JGB အတိုးနှုန်းသည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်ကတည်းက အမြင့်ဆုံးဖြစ်ပြီး ဆယ်စုနှစ်သုံးခုကြာ ငွေကြေးဈေးနှုန်းနည်းခဲ့သည့်ခေတ်ကို အဆုံးသတ်စေသည် |
| သြစတြေးလျ | ၁၀ နှစ်အတိုးနှုန်းသည် ၁၅ နှစ်အတွင်း အမြင့်ဆုံးဖြစ်ပြီး ပြည်တွင်း အိမ်ချေးငွေအတိုးနှုန်းများကို တိုက်ရိုက်ဖိအားပေးနေသည် |
| US Fed | အောက်တိုဘာလ FOMC အစည်းအဝေးတွင် ၀.၂၅% ထပ်တိုးနိုင်ခြေကို futures ဈေးကွက်က သိသိသာသာ တွက်ချက်ထားသည် |
အကြောင်းရင်းက တစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ ပေါင်းစပ်အချက်များဖြစ်ပါတယ် - ကုန်ထုတ်လုပ်မှုကဏ္ဍမှာ ကုန်ကျစရိတ်တွန်းတင်ငွေကြေးဖောင်းပွမှု၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းအခြေအနေကြောင့် ရေနံဈေးနှုန်းမြင့်တက်မှု၊ ပြီးတော့ AI နှင့် data center များအတွက် ငွေကြေးရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပမာဏကြီးမားလာမှုအပေါ် စိုးရိမ်မှုတို့ပါဝင်ပါတယ်။
ဒီလိုအတိုးနှုန်းမြင့်တက်မှု ဘာကြောင့်ဆိုးရွားသလဲ
လေ့လာသူများအဆိုအရ ဒီလိုကျယ်ပြန့်တဲ့အတိုးနှုန်းပြောင်းပြန်လှန်မှုကို လွန်ခဲ့တဲ့မျိုးဆက်တစ်ခုစာလုံးမြင်ဖူးခဲ့ကြမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ နောက်ဆုံးအလားတူအခြေအနေက ၁၉၈၀ ခုနှစ်များအစောပိုင်းကတည်းက ဖြစ်ပါတယ်။ အတိုးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခြင်းက အစိုးရနှင့် ကုမ္ပဏီများအတွက် ငွေချေးပြန်ဆပ်ခစရိတ်ကို တက်စေပြီး အိမ်ချေးငွေယူသူများကိုသာမက ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ထိခိုက်စေပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ငွေကြေးဖောင်းပွမှု နှစ်မျိုး ခွဲခြားနားလည်ဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ စားသုံးမှုတွေတက်လာလို့ ဖောင်းပွတာဆိုရင် ဗဟိုဘဏ်တွေက အတိုးနှုန်းတိုးခြင်းနဲ့ လျင်မြန်စွာထိန်းချုပ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရေနံ၊ logistics၊ data center တွေသုံးတဲ့ လျှပ်စစ်ကုန်ကျစရိတ်ကြောင့် ဖြစ်တဲ့ ကုန်ကျစရိတ်တွန်းတင်ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကတော့ အတိုးနှုန်းနဲ့ မကုစားနိုင်ပါဘူး။ စောင့်ရမှာသာဖြစ်ပြီး အခက်အခဲအခြေအနေက စီစဉ်ထားတာထက် ပိုကြာနိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ ယခု bond yield curve ကတွက်ချက်ပြသနေတဲ့ အချက်ပါပဲ။
နောက်ထပ်အချက်ကတော့ AI ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပါ။ data center ကြီးများကို ချေးငွေနဲ့ ငွေထုတ်တည်ဆောက်နေကြရာ ဒီလောက်ကြီးတဲ့ ချေးငွေစီးဆင်းမှုကို ဘယ်သူဝယ်ယူပေးမလဲ၊ ဘယ်ဈေးနှုန်းနဲ့လဲဆိုတာကို ဈေးကွက်က မေးခွန်းထုတ်လာပါတယ်။ ကုမ္ပဏီတစ်ခုက US Treasury နဲ့ ဝယ်သူတူတူယှဉ်ပြိုင်ရင် နှစ်ဖက်စလုံး အနိုင်မရနိုင်ဘဲ အတိုးနှုန်းများ တစ်ခုလုံးမြင့်တက်သွားပါတယ်။
"ဘွဲ့တော်ကျရင် ငွေတွေအိမ်ခြံမြေထဲလာမယ်" ဆိုတဲ့ အထင်မှား
အများစုရဲ့ အတွေးက - ဘွဲ့တော်ဈေးကျရင် ငွေရင်းတွေ အိမ်ခြံမြေထဲ ပြေးဝင်လာမယ်ဆိုတဲ့ အတွေးပါ။ လက်တွေ့မှာတော့ ပြောင်းပြန်ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ရွေးချယ်ခွင့်မရှိတဲ့ (risk-free) ဒေါ်လာအတိုးနှုန်း ၂၀ နှစ်အမြင့်ဆုံးရောက်နေချိန်မှာ ဒါက အိမ်ငှားခငွေကို မှီခိုနေတဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတိုင်းရဲ့ တိုက်ရိုက်ပြိုင်ဘက်ဖြစ်လာပါတယ်။ အစိုးရဘွဲ့တော်က အငှားသူ၊ ပြင်ဆင်စရိတ်၊ စီမံခန့်ခွဲမှုကုမ္ပဏီ မလိုဘဲ ကောင်းကောင်းအတိုးပေးတဲ့အခါ ထိုင်းစတူဒီယိုတိုက်ခန်းက နှစ်စဉ် ၆-၇% အမြတ်ပေးမယ်ဆိုတဲ့ ကတိကို ရင်ဆိုင်ရမည့် စံနှုန်းက အလိုအလျောက်မြင့်တက်သွားပါတယ်။ ဝယ်သူတွေက brochure ထဲက ကိန်းဂဏန်းကို တစ်ခါတည်းလက်ခံမယ့်အစား စွန့်စားရမှု premium ကို ထည့်တွက်ကြပါတယ်။
နောက်တစ်ချက် အထင်မှားနေတာကတော့ ကမ္ဘာ့အတိုးနှုန်းမြင့်တက်မှုက ဖူးခက်ကို ဆစ်ဒနီ (Sydney) ဒါမှမဟုတ် ဘာလင် (Berlin) ကိုထိခိုက်သလို ထိခိုက်မှာမဟုတ်ပါဘူး။ ထိုင်းနိုင်ငံမှာ နိုင်ငံခြားသားဝယ်ယူသူအများစုက ဒေသတွင်းဘဏ်ချေးငွေ လုံးဝနီးပါးမယူကြပါဘူး။ ထိုင်းဘဏ်တွေက ထိုင်းနိုင်ငံသားမဟုတ်သူများကို အလွန်ခက်ခဲစွာ၊ ကန့်သတ်ချက်တင်းကျပ်စွာသာ ချေးငွေထုတ်ပေးကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် အိမ်ချေးငွေအတိုးနှုန်းမှတစ်ဆင့် ဈေးကွက်ကို ထိခိုက်တဲ့လမ်းကြောင်းက အထင်ကရ မရှိသလောက်ပါ။ သက်ရောက်မှုက ဝယ်သူနေထိုင်ရာနိုင်ငံရဲ့ ငွေကြေးအရင်းအနှီးကုန်ကျစရိတ်နဲ့ ဘတ်ငွေလဲလှယ်နှုန်းမှတစ်ဆင့် သွယ်ဝိုက်ပြီး ရောက်လာတာပါ။
ငွေသားနဲ့ဝယ်သူတွေရဲ့ အခွင့်အလမ်း
ကျွန်တော့်အမြင်ကတော့ - ဒီလိုအချိန်မှာ ငွေသားနဲ့ တိုက်ရိုက်ဝယ်ယူနိုင်သူများက အသာစီးရနေပြီး နေအိမ်ရှိနိုင်ငံမှာ ချေးငွေပြန်ယူပြီး ဒီမှာအရစ်ကျပေးဖို့ ကြံစည်နေသူများက အခက်အခဲကြုံနိုင်ပါတယ်။ ၁၅ နှစ်အမြင့်ဆုံးအတိုးနှုန်းရှိတဲ့ နိုင်ငံမှာ ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ် (floating-rate) ချေးငွေနဲ့ ငွေထုတ်ဖို့စီစဉ်ထားသူဆိုရင် ဒီကိစ္စကို ဖြေးဖြေးလုပ်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် လက်ရှိအတိုးနှုန်းထက် ၂% ပိုမြင့်တဲ့ဈေးနှုန်းနဲ့ ပြန်တွက်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ ကိုယ်ပိုင်ငွေနဲ့ ပေးချေပြီး အနည်းဆုံး ၇ နှစ်ကြာ ကိုင်ဆွဲထားမယ်ဆိုရင်တော့ ဒီလိုတိုတောင်းတဲ့ ငွေကြေးကုန်ကျစရိတ်အပြောင်းအလဲက အိမ်ငှားခဝင်ငွေနဲ့ တည်နေရာကောင်းမကောင်းလောက် အရေးမကြီးပါဘူး။
ရိုးသားစွာ ဝန်ခံချက်တစ်ခု
အထက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်အားလုံးဟာ အတိုးနှုန်းဈေးကွက်အကြောင်းသာဖြစ်ပြီး ထိုင်းအိမ်ခြံမြေဈေးကွက်ကို တိုက်ရိုက်ကိုယ်စားမပြုပါဘူး။ ဒီကိန်းဂဏန်းတွေက ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာလကုန်ပိုင်းနှင့် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံရဲ့ အစိုးရဘွဲ့တော်များအတွက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဖူးခက်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ တိုက်ရိုက်ရောင်းဝယ်မှု စာရင်းဇယားများ ပါဝင်မထားပါဘူး။ ဒါကြောင့် ဒီနှစ်ခုကို တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်ချိတ်ဆက်ပြောဆိုတဲ့သူဆိုရင် မရှိသေးတဲ့ သေချာမှုကို ရောင်းချနေတာသာဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ဖက်ကကြည့်ရင် ၅ နှစ်နှင့်အထက် ကာလရှည်အနေအထားတွင် ဖူးခက်ရဲ့ ခရီးသွားအိမ်ခြံမြေဈေးကွက်ဟာ ရှယ်ယာဈေးကွက်ထက် ပိုပြီးဆွဲဆောင်မှုရှိတဲ့ ပေါင်းစည်းအကျိုးအမြတ်ကို ရရှိခဲ့ဖူးပြီး အတက်အကျလည်း သိသိသာသာ နည်းခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၆ ဧပြီလအရ S&P 500 ရှယ်ယာအညွှန်းကိန်းက ယခင် ၁၂ လအတွင်း ၄.၂% ကျဆင်းသွားခဲ့တာကို ယှဉ်ကြည့်ရင် သိသာပါတယ်။
နိဂုံး - ဖူးခက်ဝယ်သူများအတွက် လက်တွေ့သင်ခန်းစာ
ကမ္ဘာလုံးတဝှမ်းငွေကြေးကုန်ကျစရိတ် မြင့်တက်နေချိန်မှာ လက်တွေ့ဖြစ်နိုင်ချေရှိတဲ့ အကျိုးအမြတ်နဲ့ တကယ့် အိမ်ငှားခဝင်ငွေရှိတဲ့ ပရောဂျက်များက ဆက်လက် ဝယ်ယူသူစိတ်ဝင်စားမှု ရရှိမှာဖြစ်ပြီး အခြေခံအချက်အလက်မရှိဘဲ အာမခံအမြတ်ကတိပေးတဲ့ ရောင်းချမှုတွေက စိစစ်ခံရမှာလျင်မြန်လာပါလိမ့်မယ်။ ဖူးခက်ရဲ့ ခရီးသွားအိမ်ခြံမြေဈေးကွက်လုံးတန်ဖိုးက ယခုအခါ ဘတ်ငွေ ၇၀၅ ဘီလီယံကျော် ရောက်ရှိနေပြီး နိုင်ငံခြားဝယ်ယူသူများရဲ့ လိုအပ်ချက်က အဓိကတွန်းအားဖြစ်နေတုန်းမှာ ငွေဝင်ငွေထွက်နဲ့ တည်နေရာအရည်အသွေးကို အာရုံစိုက်တဲ့ဝယ်သူများက ဆက်လက်အကျိုးရှိနေမှာဖြစ်ပါတယ်။ ငွေသားလက်ဝယ်ထားရှိသူများအတွက်ကတော့ လာမည့်လနှစ်လအတွင်း developer များနဲ့ စျေးဆစ်ဖို့ တကယ့်အခွင့်အလမ်းတစ်ခု ရှိနေပါတယ်။ ဖူးခက်အိမ်ခြံမြေအစီအစဉ်များကို ကျွမ်းကျင်သူများနှင့်တိုင်ပင်လိုပါက ထိုင်းအိမ်ခြံမြေက အကူအညီပေးနိုင်ပါတယ်။
သတင်းအရင်းအမြစ် - ထိုင်းလန် ဆောက်လုပ်ရေးနှင့် အင်ဂျင်နီယာသတင်း